Regulacje Prawne

REGULACJE PRAWNE Z ZAKRESU OCHRONY PRACY

15.1. Źródła prawa w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy

Naczelnym aktem prawnym ochrony pracy jest Konstytucja RP wprowadzająca zasadę,
że „każdy ma prawo do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy.
Sposób realizacji tego prawa oraz obowiązki pracodawcy określa ustawa”
(art.66, ust. l Konstytucji RP).

Głównym aktem prawnym zapewniającym pracownikom prawo do bezpiecznych
i higienicznych warunków pracy jest zatem Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r.
— Kodeks Pracy (tj. w Dz. U. Nr 21 poz. 94 z 1998 r. z późniejszymi zmianami)
i akty wykonawcze do tej ustawy.

Na kształt aktualnie obowiązującego prawa w zakresie BHP w Polsce wywarły
wpływ uregulowania zawarte w Konwencjach Międzynarodowej Organizacji Pracy
a zwłaszcza Konwencja nr 155 MOP oraz rozwiązania przyjęte w dyrektywach
Unii Europejskiej, w tym głównie w „ramowej” dyrektywie nr 89/391 EWG.
Terminy wprowadzenia dyrektyw do prawodawstwa krajowego zostały ściśle określone i są nieprzekraczalne.

15.2. Zaświadczenie o ukończeniu kursu alpinizmu przemysłowego i szkolenie okresowe

Zaświadczenie wydaje się na podstawie par. 6 rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki
z dnia 3 lutego 2006 r. w sprawie uzyskiwania i uzupełniania przez osoby dorosłe
wiedzy ogólnej, umiejętności i kwalifikacji zawodowych w formach pozaszkolnych
/Dz.U.Nr31, poz. 2l6/ oraz na podstawie:

1) Rozp. Min. Gospodarki i Pracy Dz.U. 04.180.1860 z dnia 18.08.2004 r. w sprawie
szkoleń w dziedzinie bhp rozdz. 3, par. 16 pkt 1 oraz rozdz. 2 par. 13 pkt 4 i Roz. Min. Gos. I Pracy z 27 lipca 2004, Dz. U. nr 180

2) Rozp. z 30.09.03 w sprawie minimalnych wymagań dot. bhp, Dz. U. nr 178 poz. 1745, par. 8e pkt 7

3) Obwieszczenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej Dz. U. Nr 168
poz. 1649 i 1650 z dnia 28 sierpnia 2003 w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Min. Pracy i Polit. Socjal.

W sprawie ogólnych przepisów bhp, cały rozdz. 6.
Przepisy rozporządzenia MGiP z dnia 27.07.2004 r. w spr. szkol. w dziedzinie bhp (Dz. U. Nr 180, poz.1860 z późn. zm.) oparte na przep. KP – art. 237.2 i 237.5 i dyrektywach UE stanowią, że szkolenia okresowe na stanowiskach robotniczych odbywają się nie rzadziej niż raz na 3 lata, a na stanowiskach, na których występują szczególnie duże zagrożenia dla bezpieczeństwa lub zdrowia pracowników – nie rzadziej niż raz w roku. Częstotliwość tą ustala pracodawca w konsultacji z załogą w zależności od faktycznie występujących zagrożeń na danym stanowisku pracy (w tym pracy na wysokościach).
Zalecone jest też przeprowadzanie dodatkowych szkoleń uzupełniających – instruktażowych (np.1-no dniowych – wysokościowych) w przypadku wystąpienia istotnych zmian niebezpiecznych warunków pracy w tym zmian technologicznych. Na zaświadczeniu o odbyciu szkolenia nie określa się terminu jego ważności.

15.3. Podstawowe akty prawne A. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dn. 26. 09. 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów BHP (Dziennik Ustaw nr 129 z dn. 23. 10. 1997) z późn. zm. (tekst jedn.: Dz. U. z 2003 r., nr 169)

Dział IV. Procesy pracy – wyciąg
– prace wymagające szczególnej sprawności psychofizycznej:
13. Prace przy liniach napowietrznych niskich, średnich i wysokich napięć.
30. Prace na wysokości, na masztach i wieżach antenowych.
31. Prace na wiaduktach i mostach.
– prace, które powinny być wykonywane przez co najmniej dwie osoby:
39. Prace wykonywane na wysokości powyżej 2 m w przypadkach, w których wymagane
jest zastosowanie środków ochrony indywidualnej przed upadkiem z wysokości.
– prace na wysokości (rozdz. 6 pkt E):
§ 105 Praca na wysokości … jest praca wykonywana na powierzchni znajdującej się co najmniej 1,0 m nad poziomem podłogi lub ziemi … jeśli powierzchnia ta nie jest osłonięta ze wszystkich stron ścianami lub ścianami z oknami i nie jest wyposażona w stałe konstrukcje lub urządzenia chroniące pracownika przed upadkiem z wysokości.

§ 110 Przy pracach na stopach, masztach konstrukcyjnych, wieżach, kominach, konstrukcjach budowlanych bez stropów, a także przy ustawianiu lub rozbiórce rusztowań oraz przy pracach na drabinach i na wysokości powyżej 2 m nad poziomem terenu zewnętrznego lub podłogi należy w szczególności: 1) przed rozpoczęciem prac sprawdzić stan techniczny … stałych elementów konstrukcji lub urządzeń mających służyć do mocowania linek bezpieczeństwa, 2) zapewnić stosowanie przez pracowników … sprzętu chroniącego przed upadkiem z wysokości jak: szelki bezpieczeństwa z linką bezpieczeństwa przymocowaną do stałych elementów konstrukcji, …, 3) zapewnić stosowanie przez pracowników hełmów ochronnych przeznaczonych do prac na wysokości.

– pracownicy zatrudnieni na wysokości powinni:
1) przejść przeszkolenie podstawowe i okresowe bhp,
2) umieć posługiwać się przydzielonymi ochronami osobistymi oraz urządzeniami zabezpieczającymi,
3) umieć bezpiecznie obsługiwać podstawowe urządzenia do transportu poziomego i pionowego,
4) posiadać książeczkę kwalifikacyjną z aktualnymi wpisami dotyczącymi stanu zdrowia.

B. Rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych (Dz. U. nr 47, z dn. 19 marca 2003 r.).
– prace na wysokości Przez pojęcie „praca na wysokości” rozumiemy roboty wykonywane na: rusztowaniach-pomostach, podestach, stałych galeriach, słupach masztach, konstrukcjach budowlanych, stropach, kominach, drabinach, klamrach i innych podwyższeniach na wysokości 1m od terenu zewnętrznego lub poziomu podłogi obudowanej ścianami.

– organizacja stanowisk pracy Przy organizowaniu stanowisk pracy na wysokości należy stosować rygory i zabezpieczenia wynikające z powyższego Rozporządzenia – poz. 401. Przystępując do prac, przy których grozi upadek z wysokości, należy zastanowić się nad bezpiecznym sposobem ich wykonywania.

– zagrożenia Zagrożenia występują najczęściej: – przy wznoszeniu konstrukcji obiektów budowlanych podczas montażu słupów, stropów, ścian z wielkiej płyty i dachów, – przy montażu biegów i spoczników klatek schodowych, podestów i balkonów, a także montażu i demontażu barier ochronnych i balustrad, – przy wykonywaniu robót elewacyjnych budynku z rusztowań i pomostów roboczych, kryciu dachów, montażu i demontażu rusztowań, pracach wykończeniowych i instalacyjnych wykonywanych za pomocą drabin, – podczas pracy w miejscach, gdzie istnieje możliwość spadania z góry różnych przedmiotów, narzędzi i materiałów budowlanych. – profilaktyka W celu zwiększenia bezpieczeństwa podczas prac na wysokości należy ograniczać liczbę niebezpiecznych operacji roboczych oraz stosować urządzenia zabezpieczające pracowników niezależnie od ich woli i decyzji. Można to osiągnąć przez odpowiednie przygotowanie dokumentacji technologiczno-organizacyjnej, zawierającej wytyczne bezpiecznego prowadzenia robót. Kierowanie pracami na wysokości należy powierzać osobom mającym właściwe uprawnienia, przygotowanie techniczne oraz praktykę zawodową. Obowiązkiem nadzoru jest: – prowadzenie robót ściśle według dokumentacji technologiczno-organizacyjnej obiektu, – przestrzeganie przepisów i zasad bezpieczeństwa pracy na wysokości, zgodnie z instrukcją bezpieczeństwa montażu, normami oraz z ogólnymi i szczegółowymi przepisami bhp, – wyposażenie brygad roboczych w obowiązujące ochrony osobiste, – dokonywanie kontroli stanowisk pracy na wysokości, a zwłaszcza prawidłowości usytuowania i zamocowania urządzeń zabezpieczających, – wyznaczanie stref niebezpiecznych przy budynkach, budowlach i na placach budowy oraz oznaczanie ich znakami ostrzegawczymi. Pracownicy zatrudnieni przy pracach na wysokości powinni: – przejść przeszkolenie podstawowe i okresowe bhp, a instruktaż ogólny powinien zaznajomić ich z charakterem robót budowlano-montażowych, przedstawić podstawowe zagrożenia oraz przyczyny wypadków, – umieć posługiwać się przydzielonymi środkami ochrony indywidualnej oraz urządzeniami zabezpieczającymi, – umieć bezpiecznie obsługiwać podstawowe urządzenia służące do transportu poziomego i pionowego, – posiadać książeczkę kwalifikacyjną z aktualnymi wpisami dotyczącymi stanu zdrowia i predyspozycji do pracy na wysokości oraz przeszkolenia w zakresie bhp. Pracownicy zatrudnieni przy montażu, demontażu oraz obsłudze rusztowań wiszących muszą posiadać odpowiednie kwalifikacje zawodowe i uprawnienia wydane przez Urząd Dozoru Technicznego.

Uwaga: Przepisy zabraniają zatrudniania pracowników przy pracach na wysokości w przypadku przeciwwskazań lekarskich.

Środki ochrony indywidualnej.
W przypadku, gdy poczynania techniczne i organizacyjne nie mogą zapewnić pełnego bezpieczeństwa pracy na wysokości, należy bezwzględnie stosować właściwe środki ochrony indywidualnej, a przede wszystkim sprzęt chroniący przed upadkiem z wysokości, tj.: szelki bezpieczeństwa stosowane w połączeniu z linką mocowaną do uchwytu, a często także z urządzeniem samohamownym (tzw. aparatem bezpieczeństwa) lub amortyzatorem włókienniczym oraz hełmy ochronne.
Wybór właściwego sprzętu oraz zakres jego stosowania powinien być uzależniony od rodzaju robót, a także od stopnia zagrożenia zdrowia i życia na stanowisku pracy. Szelki z linką bezpieczeństwa ograniczają poruszanie się pracowników do obszaru wyznaczonego długością linki. Linka z urządzeniem samohamownym umożliwia zbliżanie się do krawędzi płaszczyzny, na której wykonywane są prace i jednocześnie zabezpiecza przed upadkiem z wysokości. Długość linki bez wyżej wymienionego urządzenia nie może być większa niż 1m.
Sprzęt ten można stosować jedynie wówczas, gdy w pobliżu stanowisk pracy na wysokości znajduje się stała konstrukcja nie ulegająca odkształceniu lub zniszczeniu, stanowiąca pewny punkt zamocowania linki bezpieczeństwa. Sprzęt chroniący przed upadkiem z wysokości powinien być stale sprawdzany. Wycofanie go z użycia powinno nastąpić po przekroczeniu terminu ważności oraz zawsze wówczas, gdy sprzęt ten był narażony na przeciążenie spowodowane upadkiem człowieka z wysokości. Pełny wykaz i karty wzorów środków ochrony indywidualnej zawiera katalog Centralnego Instytutu Ochrony Pracy. Katalog ten umożliwia właściwy dobór środków ochrony indywidualnej oraz zgodne z przepisami ich stosowanie.

C. Rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dn. 30. 05. 1996 r. w sprawie badań lekarskich osób wykonujących prace na wysokości (rozdz. V pkt 3) –wyciąg: – obowiązują badania lekarskie wstępne i okresowe ogólne, neurologiczne, okulistyczne i otolaryngologiczne co 2-3 lata; powyżej 50 roku życia – co roku. Wady wzroku wymagające stałego noszenia szkieł korekcyjnych stanowią przeciwwskazanie do zatrudnienia (nie dotyczy soczewek kontaktowych).

D. Zarządzenie Przewodniczącego GKKFiS z dn. 31. 07. 1985 r. w sprawie uprawiania alpinizmu (Monitor Polski nr 27 z dn. 10. 10. 1985 r.) Załącznik nr 4 – Zasady bezpieczeństwa w alpinizmie – wyciąg: Ze względu na szczególne zagrożenie życia zabrania się:
1) prowadzenia działalności z użyciem niepełnowartościowego sprzętu i wyposażenia,
2) prowadzenia działalności bez asekuracji,
3) prowadzenia działalności bez kasków ochronnych.

Sprzęt:
1) Sprzęt używany powinien być sprawny technicznie i mieć odpowiedni atest jakościowy.
2) Wszelkie elementy sprzętu wykonane z włókien poliamidowych powinny być wycofane z użycia po upływie 2 lat od daty ich zakupu. Dotyczy to m. in. lin, pętli asekuracyjnych i uprzęży.
3) Lina, która asekurowała upadek prowadzącego powinna zostać wycofana z użycia.
4) Kask ochronny powinien być zaopatrzony w uprząż zapobiegającą zsunięciu się z głowy.
5) Niedopuszczalne jest stosowanie sprzętu nie przeznaczonego do uprawiania alpinizmu (np. kasków budowlanych, karabinków strażackich, lin żeglarskich itp.)

E. Rozporządzenie Rady Ministrów z dn. 27 listopada 2001 r. w sprawie uprawiania alpinizmu (Dz. U. Z dnia 18 grudnia 2001 r.)
§ 20. 1. Do uprawiania alpinizmu służy sprzęt, który:
1) spełnia parametry wytrzymałościowe określone w przepisach Międzynarodowej Unii Stowarzyszeń Alpinistycznych (UIAA),
2) jest sprawny pod względem technicznym. Niedopuszczalne jest stosowanie sprzętu nie przeznaczonego do uprawiania alpinizmu.

F. Inne przepisy prawne stosujące się do prac na wysokości · Dz. U. 1996 nr 114 poz. 545 ze zm. Dz. U. 2002 nr 127 poz. 1092 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 1996 w sprawie wykazu prac szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet · Dz. U. 1996 nr 62 poz. 287 Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 28 maja 1996 w sprawie rodzajów prac wymagających szczególnej sprawności psychofizycznej · Dz. U. 1996 nr 62 poz. 288 Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 28 maja 1996 w sprawie rodzajów prac, które powinny być wykonywane przez co najmniej dwie osoby

15.4. Alpinizm przemysłowy
A. Status zawodowy alpinistów przemysłowych
W chwili obecnej alpinista przemysłowy ma status wykwalifikowanego specjalisty w swojej dziedzinie. W Polsce, w chwili obecnej, nie figuruje jako zawód. Według danych Ewidencji Działalności Gospodarczej, alpinizm przemysłowy zawarty jest w symbolu 45.25.E – wykonywanie specjalistycznych prac budowlanych wymagających specjalistycznej wiedzy i sprzętu. W Polsce powstaje organizacja zajmująca się kwestiami zawodowymi alpinistów przemysłowych – Stowarzyszenie Operatorów Technik Alpinistycznych w Przemyśle (SOTAP) Poniżej podano niektóre zagraniczne organizacje dostępu linowego:
· Wielka Brytania i Irlandia – IRATA, NARC
· Stany Zjednoczone – SPRAT
· Norwegia – SOFT
· Niemcy – FISAT

B. Zalecenia IRATA
International IRATA — Industrial Rope Access Trade Association.
(Międzynarodowe Branżowe Stowarzyszenie Przemysłowego Dostępu Linowego)
– opracowała procedury bezpieczeństwa związane z wykonywaną pracą na wysokości.

Podstawowe zasady bezpiecznego dostępu linowego w standardzie IRATA to:
– odpowiednio wyszkoleni i wykwalifikowani pracownicy posiadający odnośne certyfikat i znający zasady pierwszej pomocy,
– wcześniejsze przygotowanie miejsca pracy i planowanie czynności (teren pracy należy odgrodzić i opisać, że prowadzone są prace na wysokości)
– codzienne szkolenie stanowiskowe oraz okresowe szkolenia bhp budowlane i ogólne,
– nadzór dostosowany da umiejętności pracownika wykonywanego zadania i warunków atmosferycznych,
– praca zawsze co najmniej w dwie osoby z zachowaniem stałego kontaktu wzrokowo-głosowego,
– ocena ryzyka i procedury ratownicze dostosowane do okoliczności i sprzęt ratowniczy łatwo dostępny w razie potrzeby,
– posiadanie aktualnych badań lekarskich,
– praca w kasku i odpowiedniej odzieży i obuwiu roboczym,
– system podwójnych lin —
wszystkie operacje muszą być wykonywane przy prawidłowym użyciu dwóch przyrządów asekuracyjnych: robaczego i asekuracyjnego,
– stosowanie odpowiedniego sprzętu (sportowy sprzęt alpinistyczny niejednokrotnie nie spełnia warunków bezpiecznej pracy na wysokości),
– możliwość identyfikacji i codzienne sprawdzanie sprzętu przed jego zastosowaniem.
– urządzenie asekuracyjne umiejscowione stosunkowo wysoko.

C. 10 przykazań Alpinisty Przemysłowego:
1. noś kask,
2. zawsze się asekuruj,
3. wiąż węzły na końcu liny,
4. pracuj w systemie dwóch lin równoległych (nośna, asekuracyjna),
5. sprawdzaj sprzęt przed i po pracy,
6. czyść sprzęt,
7. sprawdzaj czy pozakręcałeś karabinki,
8. odgrodź teren poniżej wykonywanych prac,
9. nie pracuj sam,
10. zarabiaj adekwatnie do wykonywanej pracy,

15.5. Normy
A. Wykaz norm dotyczących pracy na wysokości technikami linowymi PN-EN 365/2004r.

Środki ochrony indywidualnej chroniące przed upadkiem z wysokości. Ogólne wymagania dotyczące instrukcji użytkowania konserwacji, okresowych sprawdzeń, napraw, znakowania i pakowania.
· 1891/2002 r. Sprzęt ochrony indywidualnej zapobiegający upadkom z wysokości. Liny rdzeniowe w oplocie o małej rozciągliwości.
· 397 / A1 / 2002r. Przemysłowe hełmy ochronne (zmiana A1).
· 1498 / 2002 r. Sprzęt ratowniczy – pętle ratownicze.
· 1497 / 2002 r. Sprzęt ratowniczy – szelki ratownicze.
· 1492 / 2002 r. Sprzęt ratowniczy – kaski dla alpinistów. Wymagania bezpieczeństwa i metody badań.
· 1278 / 2001 r. Sprzęt alpinistyczny – bloczki linowe. Wymagania bezpieczeństwa i metody badań.
· 1277 / 2001 r. Sprzęt alpinistyczny – uprzęże. Wymagania bezpieczeństwa i metody badań.
· 567 / 2000 r. Sprzęt alpinistyczny – klamry, liny. Wymagania bezpieczeństwa i metody badań.
· 358 / 2002 r. Sprzęt ochrony indywidualnej ustalający pozycje podczas pracy.
· 813 / 1997r. Indywidualny sprzęt zapobiegający upadkom z wysokości. Uprząż biodrowa.
· 362 / 1997r. Indywidualny sprzęt chroniący przed upadkiem z wysokości. Łączniki.
· 363 / 1997r. Indywidualny sprzęt chroniący przed upadkiem. Systemy powstrzymywania spadania.
· 361 / 1997r. Indywidualny sprzęt chroniący przed upadkiem z wysokości. Szelki bezpieczeństwa.
· 355 / 1997r. Indywidualny sprzęt chroniący przed upadkiem z wysokości. Amortyzatory.
· 354 / 1997r. Indywidualny sprzęt chroniący przed upadkiem z wysokości. Linki bezpieczeństwa.
· 795 / 1996r. Ochrona przed upadkiem z wysokości. Urządzenia kotwiczące. Wymagania i badanie.
· 360 / 1996r. Indywidualny sprzęt chroniący przed upadkiem z wysokości. Urządzenia samohamowne.
· 353-1/1996r. Indywidualny sprzęt chroniący przed upadkiem z wysokości. Urządzenia samozaciskowe ze sztywną prowadnicą.
· 353-2/1996r. Indywidualny sprzęt chroniący przed upadkiem z wysokości. Urządzenia samozaciskowe z giętką prowadnicą.